ΑΣΠΙΣ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ ΕΝΑ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ... ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΑΣΠΙΣ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ από τα παλαιότερα επαρχιακά αθλητικά σωματεία στην Κρήτη. Σωματείο που βοήθησε στην ανάπτυξη του αθλητισμού όχι μόνο των νέων του Βενεράτου αλλά και της ευρύτερης περιοχής.

Ιστορική αναδρομή

Ι) Η ανάπτυξη του ποδόσφαιρου στο Ηράκλειο

Η ανάπτυξη του ποδοσφαίρου στο Ηράκλειο αρχίζει ήδη από την εποχή πριν της Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα το1906. Την περίοδο αυτή η Κρήτη βρισκόταν υπό την κηδεμονία των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας και Ιταλίας. Κάθε μια είχε καταλάβει από ένα Νομό της Κρήτης. Τον Νομό Ηρακλείου κατείχαν οι Άγγλοι. Αυτοί, λοιπόν, σαν δάσκαλοι του ποδοσφαίρου άρχισαν να οργανώνουν στο Ηράκλειο αγώνες. Αρχικά μεταξύ των στρατιωτικών και ναυτικών ποδοσφαιρικών ομάδων κατόπιν δε μεταξύ Άγγλων και Ελλήνων, Άγγλων και Τούρκων και Ελλήνων και Τούρκων". Το γήπεδο που παίζονταν τα παιγνίδια ήταν τα λεγόμενα "Χεντέκια". Ένα σημείο της τάφρου των τειχών της πόλης στο Ν/Δ τους τμήμα. Το έτος 1911 ιδρύθηκε στο Ηράκλειο η πρώτη ελληνική ποδοσφαιρική ομάδα «Άμιλλα» (φωτο δεξιά) με πρόεδρο, τερματοφύλακα, και διαιτητή τον ιατρό γυναικολόγο, Μιχάλη Γερωνυμάκη. Η ομάδα είχε δυο τμήματα τους κίτρινους και τους κόκκινους. Αυτοί έδιδαν και μεταξύ τους συναντήσεις και με τα πληρώματα των στόλων Αγγλίας Γαλλίας κλπ. Κατά το έτος 1923 ιδρύθηκε η ποδοσφαιρική ομάδα «Αστήρ» με πράσινες φανέλες. Το έτος 1924, ιδρύθηκε η «ΕΓOΗ» με συγχώνευση του Αστέρος και άλλων ανεπίσημων ομάδων , το 1925 ο «Ο.Φ.Η» και το 1929 ο «Εργοτέλης» και η Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Ηρακλείου «ΕΠΣΗ». Ένα ακόμη ιστορικό σωματείο, ο «Ηρόδοτος» ιδρύθηκε το 1932.

ΙΙ) Η ανάπτυξη του ποδόσφαιρου στο Βενεράτο
Καταλυτικό στοιχείο για την ανάπτυξη του αθλητισμού σ’ ένα τόπο είναι η ύπαρξη ανθρώπινου δυναμικού και υποδομών.

Την περίοδο 1919 – 1920 το οικόπεδο που σήμερα βρίσκεται το παλιό γήπεδο, ανήκε στην Ι.Μ Επανωσήφη. Δωρίθηκε στην κοινότητα επί προεδρίας του Αντώνιου Ξενάκη ή Τζαγκαραντώνη,από τον τότε μητροπολίτη Κρήτης Τίτο Ζωγραφίδη μετά από αίτημα των κατοίκων και την μεσολάβηση του δασκάλου Ιωάννη Ξενάκη για μεταφορά του κοιμητηρίου που μέχρι τότε βρισκόταν στο χώρο που σήμερα βρίσκεται το δημοτικό σχολείο. Αργότερα το 1932 σε τμήμα του παραπάνω οικοπέδου μεταφέρεται το κοιμητήριο του χωριού και στη θέση ανεγείρεται το δημοτικό σχολείο, το οποίο και εγκαινιάστηκε το 1936.

Έναρξη αθλοπαιδιών Περίοδος 1937 - 1939

Από τους πρώτους δασκάλους που διορίστηκαν στο χωριό ήταν ο Σταύρος Πινακουλάκης (φωτο δεξιά) , ο οποίος πέρα από την διδασκαλική του ιδιότητα ήταν εξαίρετος αθλητής της εποχής με πολλές διακρίσεις και μετάλλια στο στίβο και από τους πρώτους ποδοσφαιριστές του ΟΦΗ.
Στο χωριό είχε αναλάβει εκτός των άλλων και την άθληση της λεγόμενης νεολαίας Μεταξά. Όσοι νέοι είχαν γεννηθεί την περίοδο 1915 -1924 μαζεύονταν κάθε απόγευμα Τετάρτης και Σαββάτου στην αυλή του δημοτικού σχολείου και γυμνάζονταν. Ήταν περίπου 64 άτομα. Αρχηγός της ομάδας ήταν ο Μετζάκης Ιωάννης (ένας από τους μετέπειτα 62 μάρτυρες) και υπαρχηγός ο Καραβελάκης Κώστας και σαλπιγκτές οι Τσακαλάκης Παντελής και Ποτηράκης Αντώνης. Η νεολαία αυτή είχε πολιτικό σκοπό και εξυπηρετούσε τις ανάγκες προπαγάνδας της δικτατορικής κυβέρνησης του Μεταξά.
Σε καμιά περίπτωση ο δάσκαλος δεν άφησε να ξεφύγει η νεολαία του Βενεράτου από αυτό που λάτρευε και δίδασκε …τον αθλητισμό και ιδιαίτερα τον κλασσικό. Ο χώρος όμως της αυλής του σχολείου ήταν μικρός. Το έμπειρο μάτι του διέκρινε ότι ο χώρος δίπλα στο νεκροταφείο ήταν κατάλληλος για την τέλεση αθλοπαιδιών.
Μετά από πολυήμερες προσπάθειες κατάφεραν χειρονακτικά να καθαρίσουν και να διαμορφώσουν το χώρο σε ένα ευρύχωρο για τις ανάγκες της εποχής στάδιο.

Γερμανική κατοχή 1940 - 1945

Με την κατάκτηση της Κρήτης από τους γερμανούς, η περιοχή του σημερινού Δήμου Παλιανής, αποτέλεσε έδρα ενός πολύ καλά οργανωμένου στρατοπέδου. Οργάνωσαν σε κάθε χωριού μια διαφορετική μονάδα. Έτσι είχαμε, στην Σίβα τις αποθήκες πυρομαχικών με την αντίστοιχη μονάδα ,στις Δαφνές την μονάδα εφοδίων πολέμου και πυρομαχικών, στο Βενεράτο στην περιοχή του Χανιού την μονάδα τεχνικής υποστήριξης ή αλλιώς flug company, στο παλιό χωριό και συγκεκριμένα στο δημοτικό σχολειό υπήρχαν τα μαγειρεία και η διοίκηση, στα Κεράσια υπήρχε η μπάντα του στρατοπέδου, στην Αυγενικη υπήρχαν αποθήκες πυρομαχικών, καθώς και τα οχήματα των κατακτητων. Οργανωθήκαν με τέτοιο τρόπο που έδειχνε ότι είχαν σκοπό να κάτσουν για ..πάντα...Ο χώρος του γηπέδου Βενεράτου δεν τους ξεφυγε,αφου τον θεώρησαν ιδανικό για την άθληση των στρατιωτών. Τελειοποίησαν λοιπόν το χώρο, βγάζοντας άλλη μια σειρά ελιές, με γκρειτερ έστρωσαν το χωρο,τοποθετησαν καινούργια τέρματα με δίχτυα, έβαψαν γραμμές έτσι έφτιαξαν ένα τέλειο για την εποχή γήπεδο. Να σημειώσουμε ότι αναβάθμισαν και το χώρο του στίβου που υπήρχε. Οι μονάδες ανά 2-3 μέρες έπαιζαν μεταξύ τους ποδόσφαιρο. Η μονάδα της μηχανικής υποστήριξης κέρδιζε πάντα, αφού διέθετε μια πολύ αξιόλογη ομάδα. Κατά διαστήματα, έπαιζαν και ντόπιοι μαζί με του γερμανούς. Κάποια στιγμή άρχισαν να παίζουν μόνο έλληνες εναντίον γερμανών. (Ανάμεσα στους παίχτες ήταν και ένας Ιταλός αιχμάλωτος με το όνομα Gorketti οι πληροφορίες τον αναφέρουν ως παίχτη της εθνικής ομάδας της Ιταλίας.)
Το καλοκαίρι του 1943 η «ομάδα» του Βενεράτου πετυχαίνει μεγαλειώδη και απρόσμενη νίκη επί της γερμανικής ομάδας Flug Company με σκορ 3-2 (Σκόρερ οι : Βολιτάκης Εμμανουήλ, Χελιδόνης Μιχάλης και Πολίτης Γεώργιος).

1945 εως σήμερα
• 1947 – 1952: η ομάδα του Βενεράτου αγωνίζεται με το όνομα «ΑΓΡΟΤΙΚΗ». Την ονομασία την πήρε επειδή όλοι οι παίχτες ήταν αγρότες.

AΓΡΟΤΙΚΗ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ.1947.

ΣΤΟ ΠΑΛΙΟ ΓΗΠΕΔΟ.ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΤΗΣ ΟΜΑΔΟΣ ΤΟΥ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ,ΛΙΓΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ.

• 1952: Αλλαγή του ονόματος σε «ΑΠΟΛΛΩΝΑΣ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ» ονομασία απ’ τον ομώνυμο πρώτο οικισμό του χωριού.

1952.ΑΠΟΛΛΩΝΑΣ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ

Οι ποδοσφαιριστές της δεκαετίας του 50 είχαν δημιουργήσει την καλύτερη ομάδα που είχε ποτέ το Βενεράτο. Σε μια ολόκληρη δεκετία γνώρισαν μια μόνο φορά την ήττα από τον Ηρόδοτο με 1-0

ΑΠΟΛΛΩΝ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ 1957.
ΣΤΙΣ ΑΣΙΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΜΑΤΣ ΝΑ ΛΗΓΕΙ 1-1.ΣΚΟΡΕΡ Ο ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ.Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΠΑΙΚΤΩΝ ΕΓΙΝΕ ΜΕ ΓΑΙΔΟΥΡΙΑ ΜΕΣΩ ΚΕΡΑΣΙΩΝ.
Σε αυτήν τη φωτογραφία: ΠΑΝΩ: ΚΑΡΑΒΕΛΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ, ΚΑΡΑΜΑΝΩΛΑΚΗΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ,ΚΑΡΑΜΑΝΩΛΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ,ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΒΟΛΙΤΑΚΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, ΠΡΙΚΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ,ΘΕΟΦΙΛΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΧΟΝΔΡΟΖΟΥΜΑΚΗΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ. ΚΑΤΩ:ΨΑΛΙΔΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ,ΞΕΝΑΚΗΣ ΚΙΜΩΝ,ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ,ΑΜΠΑΡΤΖΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ,ΚΟΣΜΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

• 1961: Οριστική μετονομασία σε «Α.Σ. ΑΣΠΙΣ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ»

Η επισημη φανέλα ης ομάδας και η σφραγίδα του σωματείου(μινωική ασπίδα ,αρχαιολογικό μουσείο Ηρακλείου)

Α.Σ. ΑΣΠΙΣ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ 1970.ΣΤΟ ΓΗΠΕΔΟ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ.
Σε αυτήν τη φωτογραφία: ΠΑΝΩ: ΚΟΥΒΙΔΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ, ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ , ΠΟΥΛΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ, ΜΑΥΡΟΝΥΧΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ,ΒΑΜΒΟΥΚΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ,ΣΥΜΑΙΟΥΔΑΚΗΣ ΔΗΜ.,ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ, ΠΑΥΛΑΚΗΣ ΘΩΜΑΣ.
ΚΑΤΩ: ΟΡΦΑΝΟΥΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΤΙΟΣ,ΒΟΥΡΤΖΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ,ΚΑΡΑΒΕΛΑΚΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ, ΖΕΙΝΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ, ΚΑΤΣΟΥΛΑΣ ΤΟΛΗΣ, ΧΕΛΙΔΟΝΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ, ΜΠΟΛΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ.
• 1973: Αήττητη πρωταθλήτρια Γ΄ κατηγορίας
Χαρακτηριστικό της ομάδας ήταν οι παίκτες εκτός Βενεράτου, κυρίως από Αυγενική και Δαφνές. Τότε θεωρούνταν ότι η Ασπίδα εκπροσωπούσε όλες τις περιοχές εκτός Ηρακλείου (Τέμενος, Μαλεβύζι, Αγ. Βαρβάρα). Το 1973 σάρωσε στο τοπικό πρωτάθλημα βγαίνοντας πρωταθλήτρια και αήττητη.

Α.Σ. ΑΣΠΙΣ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ

Γήπεδο Εργοτέλη.Στον αγώνα μπαράζ με το Δωριέα 1973
Σε αυτήν τη φωτογραφία: ΚΑΡΑΒΕΛΑΚΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ, ΟΡΦΑΝΟΥΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ, ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ, , ΒΑΜΒΟΥΚΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ, ΜΑΥΡΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΜΠΟΛΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ κ.α.

• 1980 Ο πράσινος Άγιαξ 

Ονομασία που πήρε, λόγω χρώματος της φανέλλας. "Ηγέτης" της ομάδας ο παλιός ποδοσφαιριστής του ΟΦΗ και του Εργοτέλη Μανώλης Σταυρουλάκης

Φωτο: Πάνω οι Φανουργιάκης Μαθιός, Βαμβουκάκης Αντώνης, Μαραγκάκης Ευάγγελος, Πρωιμάκης Χαράλ., Αμπαρτζάκης Μιχάλης, Σφακιανάκης  Θάνος,Τριαματάκης Γρηγόρης,Δριγιανάκης Γιώργος.    Κάτω: οι Γαρυφαλάκης Κώστας, Πλαϊτης Λάμπρος, Καραμανωλάκης Γιάννης, Χελιδόνης Χαρ.,Οικονομάκης Εμμ.( μόλις 14 ετών), Σταυρουλάκης Μαν.,Βλαχάκης Σπύρος
• 1988: Πανάξια πρωταθλήτρια Β΄ κατηγορίας με μέσω όρο ηλικίας 17 χρόνων.

Η ομάδα που χάρισεστο Βενεράτο την μεγαλύτερη επιτυχία, την άνοδο στην Α΄κατηγορία. Χαρακτηριστικό της οι πιτσιρικάδες με μέσο όρο ηλικίας μόλις τα 17 έτη.
Πάνω: Κωνσταντινίδης Λάκης (έφορος), Μοσχούτης Ευαγγελος (προπονητής), Σφακιανάκης Νίκος, Σταυρουλάκης Γιάννης, Παπαδάκης Απόστολος, Οικονομάκης Στέλιος, Βαρούχας Μάκης, Ζαϊμάκης Δημήτρης, Κλινάκης Θανάσης, Οικονομάκης Λάζαρος (πρόεδρος)

Κάτω : Αλεξανδρής Βασίλης (αντιπρόεδρος), Κλινάκης Μανώλης, Μαυρογιαννάκης Μύρος, Τριαματάκης Γρηγόρης, Σταυρουλάκης Μαρίνος, Μελαμπιανάκης Γιάννης, Καραμανωλάκης Ιωάννης

• 1992: Αήττητη πρωταθλήτρια Γ΄ κατηγορίας.

• 1995: Δευτεραθλήτρια Β΄ κατηγορίας , πίσω από τον ΟΦΗ 94.

Η Ασπίδα της χρονιάς αυτής έκανε μια ξέφρενη πορεία στην Β΄κατηγορία. Με παίκτη και προπονητή τον μόλις 27 χρονών Κλινάκη Μανώλη, έφτασε μια ανάσα πριν τον τίτλο.

Πάνω: Μαστραντωνάκης Ιωαννης, Καραγιωργάκης Νίκος, Μονιάκης Γιωργος, Οικονομάκης Κώστας, Μαστραντωνάκης Στέλιος, Οικονομάκης Μανώλης, Παπακώστας Αποστ., Ζαϊμάκης Δημ., Κλινάκης Μανώλης, Αμπαρτζάκης Μιχ. Κάτω : Ορφανουδάκης Γιάννης, Μαυρονύκτης Εμμ., Κλινάκης Σπύρος, Στεφανουδάκης Γιάννης, Σταυρουλάκης αρίνος, Ξενάκης Στέλιος, Περδικάκης Ευάγγελος, Μαραγκάκης Ευάγγελος.

• 2003: Αήττητη πρωταθλήτρια Γ΄ κατηγορίας.

Ασπίδα 2006

Στο καινούργιο γήπεδο του Δήμου Παλιανής. Η τελευταία σύνθεση της ομάδας με το όνομα Ασπίδα. Πάνω: Σφακιανάκης Σπ. (Γ.Γ), Μαυρονύκτης Ν.(ταμίας), Καλαρετάκης Εμμ., Στεφανουδάκης Ι., Μαστραντωνάκης Στ., Αναστασάκης Σπ., Μαυρογιανάκης Μ., Οικονομάκης Εμμ., Ζαϊμάκης Δ.,Οικονομάκης Στ., Οικονομάκης Μιχ.(προπονητής), Κλινάκης Δ. (πρόεδρος), Κασωτάκης
(αντιπρόεδρος)
Κάτω: Καραγιωργάκης Ν., Ξενάκης Στ.,Σταυρουλάκης Μ., Ζαιμάκης Π, Οικονομάκης Λ., Γουβιανάκης Ηρ., Σακαλάκης Γ.,Οικονομάκης Γ.,Βιτσάκης Ν.,Μαραγκάκης Α., Παπαδάκης Κ., Βιτσάκης Κ.,Σταυρουλάκης Ν.

• Α.Σ. ΠΑΛΙΑΝΗ 2008

Το 2008 η Ασπίδα Βενεράτου συνενώνεται με την ομάδα της Αυγενικής σ' ένα σύλλογο την ομάδα "ΠΑΛΙΑΝΗ 2008", το γήπεδο ονομάζεται τιμητικά "Στάδιο Ασπίδα"

Παράλληλα δημιουργείται η Ακαδημία ποδοσφαίρου Παλιανής, στην οποία συμμετέχουν 100 περίπου παιδιά από την περιφέρεια του ομώνυμου δήμου.Σήμερα η Ακαδημία  Παλιανής αγωνίζεται με τρείς ομάδες στα παιδικά πρωταθλήματα του Ηρακλείου.

Φωτο: Τα παιδιά που γεννήθηκαν τα έτη 1998 - 2002

Πηγές

• Επετειακό Ημερολόγιο 2006 Α.Σ. Ασπις Βενεράτου
• Ημερολόγιο Α.Σ. Παλιανής 2008
• Αρχείο Α.Σ. Ασπίς Βενεράτου

Θερμές ευχαρηστίες τον Στέλιο Ξενάκη για τις πληροφορίες, το υλικό και τις φωτογραφίες

ΑΔΗΜΟΣΙΕΥΤΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ (Μ.Κόρακα προς τον πρόξενο Ι Μιτσοτάκη για τις σφαγές στα χωριά της επαρχίας Τεμένους και Μαλεβιζίου (8/1866 - 8/1867)

Ιστορικά στοιχεία

Το 1858 με το κίνημα του Μαυρογένη παραχωρούνται με ειδικό φιρμάνι, στους Κρητικούς διάφορα φορολογικά, θρησκευτικά, διοικητικά και δικαστικά προνόμια που μαλακώνουν ως ένα βαθμό τις συνθήκες της σκλαβιάς. Η μεγάλη Κρητική επανάσταση 1866-69 αποτελεί την κορυφαία έκφραση της επιθυμίας του κρητικού λαού για Ένωση και του πόθου του να ζήσει ελεύθερος. Δύο αφορμές πυροδοτούν τη νέα έκρηξη. Η επιβολή νέων φόρων και το λεγόμενο μοναστηριακό ζήτημα. Η επανάσταση διαρκεί τρία χρόνια και δίνει θαυμάσια δείγματα ηρωισμού και αυτοθυσίας. Απασχολεί ακόμα σοβαρά την ευρωπαϊκή διπλωματία, ως σημαντικό τμήμα του όλου ανατολικού ζητήματος. Αποκορύφωμα της νέας επανάστασης είναι το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου το Νοέμβριο του 1866, η γιγαντομαχία του Λασιθίου το Μάη του 1867, καθώς και οι φονικές μάχες που σημειώνονται σε πολλά χωριά των Χανίων, του Ρεθύμνου και του Ηρακλείου. Συγκεκριμένα για το Ηράκλειο μεγάλες μάχες διεξήχθησαν στις Δαφνές Ιούλιος 1867 «μάχη του Μύλου» στην οποία σκοτώθηκε ο καπετάν Βολιτάκης ,την σωρό του οποίου διέσωσε ο θρυλικός Τζαγκαραντώνης, στον Άγιο Μύρωνα Αύγουστος 1867, στα Βορίζια Σεπτέμβριος 1867 κ.α. Το Αρκάδι σήμανε στο ρολόι της Ιστορίας. Στάθηκε ένα ιστορικό ορόσημο που εκπέμπει μηνύματα και καθρεπτίζεται η δύναμη και η αποφασιστικότητα της κρητικής ψυχής.

Με τις αλλεπάλληλες αυτές εκρήξεις της κρητικής ψυχής δέχεται ένα ηχηρό ράπισμα ο Τούρκος δυνάστης, επηρεάζεται η ευρωπαϊκή διπλωματία και ανοίγει το μονοπάτι για περιορισμένες και αργότερα ευρύτερες παραχωρήσεις στο λαό του αιματοκυλισμένου νησιού της Κρήτης. Το μονοπάτι αυτό αποτελεί ο "Οργανικός Νόμος" που ισχύει από το 1868. Σύμφωνα με το Νόμο αυτό, η Κρήτη ονομάζεται Γενική Διοίκηση, με διοικητή που ορίζεται από το Σουλτάνο και πλαισιώνεται από ένα Μωαμεθανό και ένα χριστιανό σύμβουλο. Το νησί διαιρείται σε πέντε διοικήσεις και είκοσι επαρχίες, με ίση αντιπροσώπευση και των δύο στοιχείων.

Ιδρύονται μικτά δικαστήρια και αναγνωρίζεται η ισότητα των δύο γλωσσών. Με τον Οργανικό αυτό Νόμο διοικείται η Κρήτη ως το 1877.

Οι εκθέσεις για το φόρο αίματος της Ανατολικής Κρήτης στην μεγάλη επανάσταση του 1866 -69

Συγκλονιστικά ιστορικά ντοκουμέντα της συμβολής των ανατολικών επαρχιών της Κρήτης στην μεγάλη επανάσταση του 1866 -69, αποτελούν οι δύο αδημοσίευτες εκθέσεις στις οποίες καταγράφονται οι σφαγές, τα βασανιστήρια, οι καταστροφές στα χωριά, στις εκκλησίες, τα μοναστήρια, στις περιουσίες και τα νεκροταφεία.

Οι εκθέσεις συντάχθηκαν και οι δυο τον Αύγουστο του 1867αποτελούν τον κατάλογο των θυσιών της Ανατολικής Κρήτης μέχρι το μέσο της μεγάλης επανάστασης. Καταγράφουν με παραστατικό τρόπο το φόρο αίματος που πλήρωσαν οι 11 επαρχίες της Ανατολικής Κρήτης( σημερινοί νομοί Ηρακλείου και Λασιθίου) κατά την εκστρατεία του Ομέρ πασά στο Λασίθι τον Μάιο έως τον Ιούνιο του1867, καθώς και όσες προηγήθηκαν και ακολούθησαν κατά την επιστροφή του στο Ηράκλειο
Η πρώτη έκθεση που αφορά την περιοχή Λασιθίου είναι υπογεγραμμένη από τον Κων/νο Σφακιανάκη Γενικό αρχηγό Ανατολικής Κρήτης και η δεύτερη που αφορά τις επαρχίες Τεμένους, Μαλεβιζίου ,Μονοφατσίου, Καινουργίου και Πυργιωτίσσης αν και ανυπόγραφη εικάζεται ότι ανήκει στον Μιχ. Κόρακα Γενικό αρχηγό Ηρακλείου. Και οι δυο εκθέσεις που βρίσκονται σήμερα στο Ιστορικό Μουσείο Ηρακλείου ήταν στην κατοχή του υποπρόξενου της Ρωσίας στο Ηράκλειο Ιωάννη Μιτσοτάκη με τίτλο « Εκθέσεις των υπό Τούρκων διαπραχθέντων κακουργημάτων κατά την τελευταία Κρητική Επανάσταση 1866 -1868» ( αλλά καταγράφονται θύματα και βανδαλισμοί μέχρι το 1867) και είναι πιθανόν να απευθύνονταν προς αυτόν για λογαριασμό της Ρωσικής ορθόδοξης αυτοκρατορίας, στην οποία ο ντόπιος πληθυσμός ευελπιστούσε περισσότερο για βοήθεια.

Για να πάρουμε μια ιδέα για το μέγεθος των φρικαλεοτήτων που έγιναν παραθέτω μια περιγραφή για το χωριό Μούλια
«Εκ των δύο οικιών την μία κατέκαυσαν την δε εκκλησίαν Άγιος Απόστολος βεβηλώσαντες κατέκαυσαν.
Κατά τον Αύγουστο ’67 συλλαβόντες τους υποτετεγμένους Δ. Μανουσάκην, Απ. Χοιρομουριδάκην και Ζ. Κορνιλάκην, δέσαντες τας χείρας , εξωρύξαντες τους οφθαλμούς ,αποκόψαντες τας χείρας ,την ρίναν, τα ώτα, τα χείλη απεκεφάλισαν.»

Από την έκθεση η οποία δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά από την εφημερίδα «ΠΑΤΡΙΣ» σε ειδικό ένθετο της 18/12/2008« Η Μεγάλη Κρητική Επανάσταση 1866 – 69 –ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ » θα παραθέσω στοιχεία που αφορούν μόνο την περιοχή των χωριών της περιοχής μου. Για όποιον ενδιαφέρεται για περισσότερα στοιχεία μπορεί να διαβάσει στο http://www.kairatos.com.gr/enthetapatris.htm

Οι εκθέσεις για το φόρο αίματος στα Πεντοχώρια

Βενεράτο

Το χωριό όλο απεγυμνώθει. Μια φάμπρικα οινοπνευμάτων και ελαίου μετά των εν αυτή 2000 μέτρων κρασιού κατεκάη. Τας πλειοτέρας οικίας εξελεηλάτησαν .Τας εκκλησίας του Άγιου Γεώργιου και της Θεοτόκου εβεβήλωσαν και κατέκαυσαν. Τους τάφους των νεκρών άπαντες ηνέωξαν. Τον γέροντα Γεώργιο Μπουτζούκη ετών 100 εφόνευσαν την 16 Σεπτεμβρίου 1866. Υπερ τας 500 ελαίας κατέκοψαν.
Φονευθέντες.
Ο Γιάννης Γαροφαλάκης ετών 25, άγαμος εις Βορίζα, την 22 Σεπτεμβρίου 1866.
Ο Νίκος Χρονάκης ετών 30,έγγαμος, εις Δαφνές στις 8 Ιουλίου 1867 ,ορφανό έν.
Το γυναικείο Μοναστήρι της Παλιανής « Η Κοιμησις της Θεοτόκου» βεβηλωθέν , κατεκάη μετά 20 κελλίων. Τας εικόνας κατεσύντριψαν, άλλας δε μεταταγόντες εις Ηράκλειον επώλησαν εις δημοπρασίαν.

Δαφνές
Το χωρίον τούτο λεηλατηθεί δις, υποτεταγμένων όντων των κατοίκων. Αι εκκλησίαι Αγία Ζώνη και Άγιος Ιωάννης βεβηλώθείσαι εκάησαν. Τους υποτεταγμένους Γεώργιον Χιονιάν και Ιωάννην Ζαφειράκην δολοφόνησαν την 25 Αυγούστου 1867. Τον πρώτον δε ετών 50, έχοντα τέκνα πέντε, έκαυσαν. Τον Γεώργιον Λαρέντζον ,ετών 100, άοπλο κατέκαυσαν ζώντα εις Κουτζουνάρες, ορφανά τέσσερα. Εξ οικίας εξεστέγασαν, τα σπαρτά έκαυσαν και διήρπασαν. Τους τάφους ηνέωξαν εκθέτοντας τους νεκρούς εις βορά των ζώων. Την παρθένον Αικατερίνην Παπαδοπούλαν συλλαβόντες την 2 Αυγούστου 1867 διέφθειραν, είτα ραβδήσαντα αυτήν ανειλεώς ,εγκατέλειψαν.

Κεράσα
Άπασαι αι οικίαι ελεηλατήθησαν. Αι δε εκκλησίαι Άγιος Γεώργιος και Θεοτόκος βεβηλωθείσαι κατεκάησαν.
Φονευθέντες
Ο Χρόνης Κωστάκης εκάη εις το ηρωικό μοναστήριον «Αρκάδι».
Ο Αναγνώστης Μυλοποταμιτάκης , ετών 30, εις Ασίτες, 3 Μαίου 1867, άγαμος
Ο Κων/νος Δημητρόπουλος Αριφάκης, ετών 30, εις Άγιο Μύρωνα,2 Αυγούστου 1867, έγγαμος.

Ευγενική
Άπασας τας οικίας απεγύμνωσαν. Τας εκκλησίας Άγιος Γεώργιος ,Θεοτόκος και Μιχαήλ Αρχάγγελος βεβηλώσαντες απετέφρωσαν. Την σπηλιάν αυτού του χωρίου, περιέχουσαν περιουσίαν τριών χωρίων αξίας υπέρ το εκατομμύριον ελεηλάτησαν.
Εκτός του χωρίου εφόνευσαν τον υποτεταγμένον Στρατήν Σφακιανό, ετών 40, ορφανά πέντε.
Εφονεύθη
Ο Ιωαννης Βλαχάκης ετών 25, εις Δαφνές 8 Ιουλίου 1867, άγαμος

Σίβα
Εκ των 40 οικιών αίτινες ελεηλατήθησαν , αι 25 εκάησαν. Τας εκκλησίας Άγιος Γεώργιος, Ζωοδόχος Πηγή και Αγία Παρασκευή βεβηλώσαντες κατέκαυσαν.
Εφονεύθη ο Κων/νος Παπάς ,ετών 20, εις Βροντήσι , 21 Σεπτεμβρίου 1866, άγαμος.

Ως ελάχιστο φόρο τιμής το αφιέρωμα σ' όλους αυτούς που αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν, θυμίζοντας μας ότι η λευτεριά ποτέ δεν ήταν δεδομένη.
Οι αγώνες αιώνων στο θυσιαστήριο της αδούλωτης σκέψης και των πνευματικών αξιών βρήκαν  τη δικαίωσή τους. Στέρεψαν  οι ποταμοί αιμάτων, που για τον ίδιο σκοπό έρρεαν ακατάπαυστα, και οι πόθοι τους έγιναν πραγματικότητα μετά από σκληρούς και πολυαίμακτους αγώνες.

.ΕΜΙΣΕΨΕ Η ΑΠΟΚΡΙΑ ΜΕ ΛΥΡΕΣ ΚΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΚΑΙ ΗΡΘΕ Η ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ Μ' ΕΛΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕ ΚΡΟΜΜΥΔΙΑ

Απόκαμεν η Αποκρά, η όμορφη κοπέλα
κι έφταξεν η Σαρακοστή η λαχανοσκουτέλα

Μ' αυτές τις μαντινάδες ο λαός μας αποχαιρετά  το ξεφάντωμα και την ευωχία της Αποκριάς και υποδέχεται την λιτή περίοδο της Μεγάλης Σαρακοστής
Συμβολικά στη Γέργερη ένας μεταμφιεσμένος την Καθαρά Δευτέρα μεταφέρει την εικόνα  της Σαρακοστής έχοντας κρεμάσει στο καπέλο του τα πιο χαρακτηριστικά  γνωρίσματά της: χοχλιούς και κρεμμύδια.

Σαρακοστή - Περίοδος σωματικής και ψυχικής καθαρσης
Είναι η αρχαιότερη από τις μεγάλες νηστείες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Καθιερώθηκε τον 4ο αιώνα.  Ονομάζεται "Σαρακοστή" γιατί περιλαμβάνει σαράντα ημέρες νηστείας, δηλ. από την Καθαρή Δευτέρα μέχρι και την Παρασκευή πριν το Σάββατο του Λαζάρου, οπότε ακολουθεί η Κυριακή των Βαΐων και η Μεγάλη Βδομάδα. "Μεγάλη" Σαρακοστή ονομάζεται όχι για τη μεγάλη διάρκειά της αλλά για τη σημασία της που γίνεται σε ανάμνηση των Παθών του Χριστού. Αποτελεί την προετοιμασία των πιστών για τη γιορτή της Ανάστασης του Χριστού. Στη πραγματικότητα μαζί με την εβδομάδα των Αγίων Παθών είναι πεντηκονθήμερη περίοδος.Η προετοιμασία περιλαμβάνει τόσο τη σωματική κάθαρση με την αυστηρή νηστεία αλλά και την ψυχική κάθαρση με τη συμμεροχή στα λατρευτικά δρώμενα της εκκλησίας και την πνευματική ανύψωση μέσω της μετάνοιας «...Ει μη εν προσευχή και νηστεία»

Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν περιλαμβάνεται στη Σαρακοστή αν και συνεχίζεται η νηστεία που είναι ιδιαίτερα αυστηρότερη. Σε όλες τις ημέρες της Μεγάλης Σαρακοστής τηρείται αυστηρή νηστεία εκτός του Σαββάτου και Κυριακής, όπου γίνεται κατάλυση οίνου και ελαίου. Εξαίρεση αποτελεί η γιορτή των Αγίων Τεσσαράκοντα μαρτύρων όπου καταλύεται  λάδι καθώς και ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου και η Κυριακή των Βαίων οπότε καταλύεται  ψάρι.

Κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα τηρείται αυστηρή νηστεία ακόμα και το Μεγάλο Σάββατο όπου είναι και το μόνο Σάββατο του έτους που, σύμφωνα με τους κανόνες της εκκλησίας, δεν καταλύεται το λάδι.

Φαγητά Σαρακοστής:

Τα κύρια φαγητά που παρασκευάζουν οι νοικοκυρές της Κρήτης για τη Σαρακοστή του Πάσχα είναι τα άγρια χόρτα: καλίτσες (γλυκά πρώιμα άγρια ραδίκια), ασκολύμπροι (ασκόλυμπρα άγρια-αγκάθινα χόρτα), τζόχοι (ζοχοί), ψικοσιρίδες (πικρώδη άγρια χόρτα), χοιρομουρίδες (άσχημα στην εμφάνιση, όμως νοστιμότερα άγρια χόρτα), σταμναγκάθι (αγκαθωτό ραδίκι), ραπανίδες, παπούλες κ.α. και βεβαίως οι χοχλιοί (σαλιγκάρια βραστά, μπουμπουριστά κ.α.), τα διάφορα γιαχνί, τα βραστά όσπρια, ο χυλός (με αλεσμένο στάρι), οι βρουβόπιτες (πίτες με χόρτα ή γούλες), τα κουκιά (βραστά και πουρέ) κ.α.
Έθιμα Σαρακοστής
. "Λείπουν τα... έθιμα από την Σαρακοστή;" θα μπορούσαμε να πούμε , παραλλάσσοντας  την λαική έκφραση."Λείπει ο Μάρτης από τη Σαρακοστή" Φυσικά και όχι. Η Μεγάλη Σαρακοστή,  χαρακτηρίζεται μεταξύ άλλων από δεκάδες έθιμα και παραδόσεις, οι ρίζες των οποίων χάνονται στα βάθη των αιώνων. Πιστοί σε κάθε γωνιά της χώρας, τηρούν μέχρι σήμερα με περίσσια προσήλωση και μεράκι έθιμα και παραδόσεις που κορυφώνονται την Μεγάλη Εβδομάδα και ολοκληρώνονται την Κυριακή του Πάσχα
Έθιμα Καθαράς Δευτέρας
Την Καθαρά Δευτέρα πρωί - πρωί καθαρίζονται τα πιάτα, τα μαγειρικά σκεύη και λοιπά κουζινικά με βραστό νερό και πολύ σαπούνι για να φύγει κάθε απομεινάρι φαγητού που "λερώνει", είναι δηλαδή πασχαλινό...
Κι ακόμη "γιατί ο Χριστιανός καθαρίζει κι από πλευράς διατροφής, γιατί σταματά κάθε κρεάτινο φαγητό κι αρχίζει τα νηστίσιμα. Βγαίνει στην ύπαιθρο, ακριβώς για να τονίσει την έννοια του καθαρμού και της αλλαγής. Ως και το ψωμί της μέρας ζυμώνεται νηστίσιμο, σαν τ' άζυμα της Παλαιάς Διαθήκης, η λαγάνα". Τα απομεινάρια δε της προηγούμενης μέρας τα θάβανε και τα κλαίγανε με μοιρολόγια, όπως:
Ο Κρέως εξεψύχησε κι ο Τύρος αποθαίνει,
και ο καημένος ο Κουκάς, εις το τραπέζι μπαίνει!
Το πρωί της Καθαρής Δευτέρας κατά το έθιμο, αλείφανε τις παλάμες τους με λάδι και μουζουδιά από το τσικάλι ή το τηγάνι τους και στη συνέχεια προσπαθούσαν να μουζώσουν όποιον βρισκόταν στο δρόμο τους.
 Η νοικοκυρά το τυρί που περίσσευε από την Τυρινή το φυλούσε και το έπαιρνε μαζί της στην Ανάσταση, κι όταν ο παπάς έλεγε το "Χριστός Ανέστη" το μοίραζε στους συγγενείς, για να μη βγάζουν καλόγερους (δοθιήνες).

Άλλο έθιμο είναι αυτό του καδή (παλιός τούρκος δικαστής) που επιβάλλει μια αστεία τιμωρία,σε κάποιο κατηγορούμενο που  διέπραξε κάποια  αξιόποινη πράξη  π.χ. τον καταδικαζει να μιμηθεί τη φωνή γαϊδάρου, πετεινού κ.λπ.)

Επίσης γνωστό έθιμο είναι το φτιάξιμο της αρμυρόπιτας της πίτας δηλαδή που ζυμώνεται από μια κοπέλα της γειτονιάς, με αλεύρι που δεν είναι από το σπίτι της και με πολύ πολύ αλάτι. Ψήνεται το απόγευμα της Καθαρής Δευτέρας στα κάρβουνα. Τρώγεται κρυφά, το βράδυ της ίδιας μέρας από τα κορίτσια, για να διψάσουν τη νύχτα και να ονειρευτούν πώς κάποιος τους δίνει νερό. Αυτός πιστεύουν πως θα ειναι και ο μελλοντικός σύζυγός τους. Ωσπου να τις πάρει ο ύπνος ψιθυρίζουν και μελετούν:
- Αυτός που θα στεφανωθώ, να μου δώσει το νερό!
Η Κυρά Σαρακοστή
Ενα εθιμο που εχει σχεδόν χαθεί ειναι αυτό της Κυρά Σαρακοστής. Την χρησιμοποιούσαν σαν ενα ιδιόμορφο ημερολόγιο για να μετρούν τις βδομάδες της νηστείας (Σαρακοστής).
Η κυρά Σαρακοστή στις περισσότερες περιοχές ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά. Απεικόνιζε μια γυναίκα με σταυρωμένα χέρια, λόγω προσευχής, χωρίς στόμα, λόγω νηστείας, και με εφτά πόδια που αναπαριστούσαν τις επτά εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής. Κάθε Σάββατο έκοβαν ένα πόδι και έτσι ήξεραν πόσες βδομάδες νηστείας απέμεναν μέχρι το Πάσχα. Το Μεγάλο Σάββατο, έκοβαν και το τελευταίο πόδι.
Αυτό το κομμάτι χαρτί το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο. Τοποθετούσαν το σύκο αυτό μαζί με άλλα, και σε όποιον το έβρισκε θεωρούνταν ότι του έφερνε γούρι.
Σε άλλα μέρη της Ελλάδας η Κυρά Σαρακοστή δεν ήταν φτιαγμένη από χαρτί, αλλά από ζυμάρι. Το ζυμάρι φτιαχνόταν με αλεύρι, αλάτι και νερό. Η διαδικασία ήταν κι εδώ η ίδια όπως και με την χάρτινη. Μια παραλλαγή του εθίμου της Κυράς Σαρακοστής είναι φτιαγμένη από πανί και γεμισμένη με πούπουλα.
Η Κυρά Σαρακοστή που έφτιαχναν στον Πόντο ήταν διαφορετική. Εκεί κρέμαγαν από το ταβάνι μια πατάτα ή ένα κρεμμύδι που πάνω του είχαν καρφωμένα εφτά φτερά κότας. Κι εδώ κάθε βδομάδα αφαιρούσαν ένα φτερό κι έτσι μέτραγαν το χρόνο μέχρι την Ανάσταση. Αυτό το «ημερολόγιο» το ονόμαζαν Κουκουρά.
Για την Κυρά Σαρακοστή εχουν γραφτεί και οι εξής στίχοι :

Την Κυρά Σαρακοστή

που 'ναι έθιμο παλιo

οι γιαγιάδες μας την φτιάχναν
με αλεύρι και νερό.
Για στολίδι της φορούσαν
στο κεφάλι εναν σταυρό
μα το στόμα της ξεχνούσαν
γιατι νήστευε καιρό.
Και τις μέρες της μετρούσαν
με τα πόδια της τα επτά.
Κόβαν ένα την βδομάδα
μέχρι 'νάρθει η Πασχαλιά.
Τα Ψυχοσάββατα
Κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής δεσπόζει η λατρεία των νεκρών με τα Ψυχοσάββατα. Το πρώτο Σάββατο, των Αγίων Θεοδώρων, είναι Ψυχοσάββατο, αφιερωμένο στους νεκρούς «πάππου προς πάππο». Φτιάχνουν κόλλυβα και τα πηγαίνουν στην εκκλησία. Κάνουν μνημόσυνα στο νεκροταφείο και προσφέρουν πίτες, κουλούρια και άλλα νηστίσιμα φαγητά στα σπίτια των γειτόνων για να συγχωρήσουν τις ψυχές των νεκρών.
Αλλωστε οι νεκροί πιστεύεται ότι βρίσκονται ήδη από την αρχή του Τριωδίου στον επάνω κόσμο. Τα πράγματα λοιπόν είναι... επικίνδυνα για τη ζωή. Ετσι πρέπει να τις καλοπιάσουν για να βοηθήσουν στην αναπαραγωγή της ζωής και στη βλάστηση της φύσης.
Το Ψυχοσάββατο στην Κρήτη λένε ότι οι ψυχές κάθονται στα δέντρα και μας βλέπουν. Αν κόψεις ένα κλαδί θα πέσουν κάτω και θα παραπονεθούνε… για αυτό  την παραμονή και ανήμερα του Ψυχοσάββατου δεν κόβουν δέντρα.


.ΚΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ !!!

ΑΠΟΚΡΙΕΣ " Ηθη και έθιμα - εκδηλώσεις"

"Τσι μεγάλες αποκρές κουζουλαίνονται και οι γρες"

Λαϊκή ρήση του τόπου μας που δείχνει τον υπέρμετρο βαθμό χαράς και κεφιού που πλαισιώνει την περίοδο των Αποκριών. Τα σημερινά καρναβάλια τείνουν να εκτοπίσουν τον παραδοσιακό χαρακτήρα που είχαν οι Απόκριες κάποτε, λίγα απομεινάρια των οποίων διασώζονται ακόμη και σήμερα σε αρκετές περιοχές της χώρας μας.

Αποκριάτικο χρονικό
Οι απόκριες συνδέονται με τον κύκλο του Πάσχα που γιορτάζεται σύμφωνα με απόφαση της Α’ Οικουμενικής Συνόδου το 325 μ.Χ., την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας. Στα χρόνια της Α’ Οικουμενικής Συνόδου, δηλαδή τον 4ο αιώνα μ.Χ., ορίστηκε επίσης μια πένθιμη περίοδος σαράντα ημερών πριν από το Πάσχα, η μεγάλη σαρακοστή, η οποία αρχίζει από την Καθαρή Δευτέρα. Μια μικρότερη περίοδος τριών εβδομάδων αποτελεί το μεταβατικό στάδιο, την προετοιμασία, κατά κάποιο τρόπο, των πιστών για τη σαρακοστή και είναι η περίοδος των Απόκρεω. Σε αυτή την περίοδο συγκεντρώθηκαν, μετά την επικράτηση και εδραίωση του χριστιανισμού - τον 4ο αιώνα - όλα τα ειδωλολατρικά, τα παγανιστικά εκείνα έθιμα που τελούνταν, κατά παράδοση στις χώρες της παλιά ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, στο τέλος του χειμώνα και στην αρχή της άνοιξης. Τα έθιμα αυτά, που η προέλευσή τους χάνεται στα βάθη των αιώνων, έφτασαν μέχρι τα νεώτερα χρόνια με δυο πολύ έντονα χαρακτηριστικά. Πρώτον μια ερωτική, σεξουαλική ελευθεριότητα που εκφράζεται με λόγια (σατιρικά τραγούδια κ.λπ.), αλλά και με πράξεις (σχήματα μιμητικά κ.ά.). Δεύτερον με τις μεταμφιέσεις, μεμονωμένες, με εξωτερικές επιδράσεις όπως από την ιταλική Comedia dell’ arte, αλλά και άλλες προσαρμογές στην επικαιρότητα. Οι ατομικές μεταμφιέσεις ήταν συνήθως αστικές συνήθειες, ενώ στα χωριά είχαμε συλλογικές μεταμφιέσεις, ομάδες μεταμφιεσμένων που έπαιζαν ρόλους σε δρώμενα, δραματικές παραστάσεις
Ένα από τα πολύ γνωστά έθιμα, είναι τα μασκαρέματα που έχουν την καταγωγή στα δικά μας Διονύσια ή στα Σατουρνάλια των Ρωμαίων. Το έθιμο αυτό διατηρείται ακόμη ζωντανό στο πέρασμα του χρόνου, γιατί πολλά έθιμα έχουν λησμονηθεί ή έχουν αλλάξει μορφή σύμφωνα με τη σημερινή πραγματικότητα. Έτσι αποτελούν μία ευχάριστη και χαρούμενη νότα μέσα στην πεζή καθημερινότητα των μεγάλων, την γεμάτη προβλήματα και ανησυχίες…

Αποκριάτικα Ηθη και Έθιμα
Τα έθιμα μας βέβαια δεν είναι άσχετα από τη ζωή του λαού μας. Αντίθετα συνδέονται άρρηκτα μ’ αυτήν και ειδικότερα με τις δύο ισχυρότατες δυνάμεις που διέπουν τον άνθρωπο. Δηλαδή με τη διατήρηση της ζωής και τη διαιώνιση του είδους υπάρχουν βέβαια και άλλα έθιμα, αλλά κυρίως αυτά που αναφέρονται στις δύο αυτές περιπτώσεις. Έτσι στις λαϊκές εκδηλώσεις βλέπουμε τους ανθρώπους μας να θέλουν να εξευμενίσουν τη γη για να αυξηθεί η παραγωγή τους από την οποία θέλουν να ζήσουν. Παράλληλα στρέφονται προς το γάμο και τον έρωτα για να εξασφαλίσουν τη διαιώνιση του είδους. Κυρίως όμως οι απόκριες έχουν σχέση με την παραγωγή, με τις σοδειές και γενικά με την εξασφάλιση της ζωής. Γι’ αυτό γιορτάζονται την εποχή που φεύγει ο γερο-χειμώνας και πλησιάζει η ανθοστόλιστη άνοιξη. Ο χειμώνας είναι η νεκρή φύση, ο θάνατος και οι γιορτινές αποκριάτικες μέρες ο προάγγελος της πολυπόθητης άνοιξης που θα φανεί σύντομα.

Σε πολλά μέρη της Ελλάδας υπάρχουν έθιμα που απεικονίζουν την εικόνα της ταφής του χειμώνα. Σε μερικά χωριά της Κρήτης αυτές τις μέρες κηδεύουν μια μαυροφορεμένη κούκλα ή κάποιος αναπαριστά τον νεκρό . Ξαφνικά ο νεκρός ανασταίνεται και επικρατεί μια ατμόσφαιρα γενικής ευφορίας. Η ανάσταση βέβαια του νεκρού συμβολίζει την ανάσταση της φύσης και την επερχόμενη ανοιξιάτικη χαρά. Γιορτάζει όλη η φύση και μαζί της όλα τα πλάσματά τηςΟι μασκαράδες (ή κουκόγεροι της δυτικής Κρήτης και ειδικότερα κουκούγεροι σε χωριά των Σφακίων) αντλούσαν τις μεταμφιέσεις τους από οικεία θέματα του καθημερινού βίου αλλά, και από (επίσης, οικείες) παραδόσεις που άγγιζαν τα όρια του εξωπραγματικού. Για παράδειγμα, μπορούσε κάποιος να μεταμφιεστεί καταχανάς, ανασκελάς, γελλού, διάολος, αφανταξά, ανεράιδα, να ενσαρκώσει δηλαδή τα υπερφυσικά δημιουργήματα των τοπικών παραδόσεων, μορφές φανταστικές και τρομακτικές, πολλές από τις οποίες έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Σιβιανή αποκριάτικη μάσκα (περιοχή Μεσσαρά Ν.Α Κρήτη) φτιαγμένη από τη ρίζα του φυτού αγαύη (αθάνατος). Οι ζωόμορφες μεταμφιέσεις ήταν μέχρι και τις πιο πρόσφατες εποχές αγαπημένο θέμα των αποκριάτικων μεταμφιέσεων. Παράλληλα, μπορούσαν να διακωμωδήσουν θέματα που ξέφευγαν από το πλαίσιο της κοινωνικής αποδοχής. Το παράταιρο ζευγάρι (αχαμνός άνδρας και εύσωμη γυναίκα) αποτελούσε πάντα προσφιλές θέμα των αποκριάτικων μεταμφιέσεων.

Με τη βοήθεια του κρασιού και του φαγητού επιδεικνύεται το σατιρικό παραδοσιακό πνεύμα του Έλληνα, πληθαίνουν τα ερωτοπόνηρα πειράγματα και η αθυροστομία, εκδηλώνεται αποκαλυπτική. Ακούγονται με ανεκτικότητα τα πάντα, πράγμα αδιανόητο πριν ή μετά αυτή την χρονική περίοδο. Ο χρόνος και ο τόπος της ημέρας (ανοιξιάτικο ύπαιθρο) μαζί με την ψυχολογία της ερχόμενης απαγόρευσης τα επιτρέπουν όλα. Η εκκλησία μας ανέρχεται στις ελευθεριότητες, βέβαιη πως ο «άσωτος υιός» θα επιστρέψει, αφού στη Σαρακοστή και ως την Ανάσταση θα είναι συχνότερο το εκκλησίασμα στις Ακολουθίες. Σκοπός όλων αυτών των εθίμων ήταν η γενική γονιμοποίηση - ανθρώπων, φυτεμάτων, κοπαδιών. Στις παραστάσεις υπολανθάνει η ελπιδοφόρα γονιμοποίηση της γης - η καλή μελλοντική σοδειά - αλλά αυτές παλιότερα βοηθούσαν μύηση των νεώτερων γενεών στα μυστικά της φωτεινής επαφής για το καλό της τεκνογονίας. Όμως μέσα σε όλες αυτές τις αναπαραστάσεις παρατηρούμε ότι παρεμβάλλεται το κωμικό στοιχείο - το δρώμενο γίνεται ευτελές - κι αυτό για να αποφύγουν «το κακό μάτι», τα βλαπτικά πνεύματα της φύσης και των ανθρώπων που ξεγελιούνται με τη σάτιρα ή το μασκάρεμα. Η ζωή ξεπετιέται αυτή την εποχή που πλησιάζει η άνοιξη ακράτητη και θα μας πλημμυρίσει με καινούργιες δυνάμεις. Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να χαρούμε αυτές τις ώρες και ας ελπίζουμε σε ένα καλύτερο αύριο.

Πηγες:

• Κ. Παπαιωάννου "Αποκριάτικα έθιμα και συμβολισμοί "http://vagia-gr.blogspot.com
• Ν Ψιλάκης ΑΛΛΑΖΟΝΤΑΣ ΠΡΟΣΩΠA -Τελετουργίες ελευθεριότητας στην ύπαιθρο της Κρήτης - Ιστορικό Μουσείο Κρήτης 2006

Καρναβάλι Δήμου Παλιανής
Ο Δήμος Παλιανής σε συνεργασία με τους πολιτιστικούς συλλόγους και τα σχολεία της περιοχής διοργανώνει για τρίτη χρονιά φέτος το αποκριάτικο καρναβάλι. Τα θέματα του καρναβαλιού είναι εμπνευσμένα από την παράδοση, την καθημερινότητα, την πολιτική κ.α Η επιτυχία του καρναβαλιού έγγειται στην αμεσότητα και στη συμμετοχή του κοινού όπου θεατές και καρναβαλιστές γίνονται ένα, απογειώνοντας έτσι το κέφι και την αποκριάτικη διάθεση.

Οι ομάδες είναι οι εξής

1)Πολιτιστικός σύλλογος Βενεράτου

α) βαρελοφρόνοι β) πράσινη ανάπτυξη

γ) γρίπη των χοίρων δ) εθνική στατιστική υπηρεσία
ε) βολευτές στ) οργανωτική επιτροπή

2) Σύλλογος Γυναικών "η Αμπελος"
 α) γάτες και ποντίκια

3) Πολιτιστικός σύλλογος Σίβας.

4) Δημοτικό Σχολείο Βενεράτου

α) χίππηδες β) ιππότες και βασίλισσες

5) Πολιτιστικός Σύλλογος Αυγενικής
α) τσίγγινα σωβρακάκια

ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ
 Ο ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ
ΔΙΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΚΟΥΛΟΥΜΑ ΣΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ
 ΜΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΚΑΛΛΙΤΕΡΟΥ ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟΥ ΧΑΡΤΑΕΤΟΥ
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ κ.α
ΘΑ  ΔΙΑΤΙΘΟΝΤΑΙ ΝΗΣΤΙΣΙΜΑ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΟΤΙ .....ΚΑΙ ΕΣΕΙΣ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΦΕΡΕΤΕ !!!
ΠΡΟΠΑΝΤΟΣ ΔΙΑΘΕΣΗ ΚΑΙ ΚΕΦΙ !!!

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΕΝΕΡΑΤΟΥ - 140 ΧΡΌΝΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑΣ

Η  ΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΑ ΠΡΩΙΜΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ

Μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Οθωμανούς το 1654 διακόπτεται οριστικά η άνθηση των γραμμάτων, γνωστή σαν Κρητική Αναγέννηση. Μέχρι και την μεγάλη Κρητική Επανάσταση του 1821 ελάχιστα ήταν τα σχολεία που λειτούργησαν στην Κρήτη, κι αυτά μόνο στις μεγάλες πόλεις Ηράκλειο, Ρέθυμνο και Χανιά από τα τέλη του 18ου αιώνα. Ανάμεσα τους και η ιστορική Σχολή της Αγίας Αικατερίνης του Χάνδακα, αποτέλεσε πολύμορφο σχολείο με τμήματα γραμματικής, λογικής, ρητορικής, μαθηματικών, ζωγραφικής, μουσικής, κλπ, από όπου αποφοίτησαν πολλοί γνωστοί Κρητικοί που διέπρεψαν στα γράμματα, στις τέχνες και στην εκκλησία. Ανάμεσα τους ήταν από το Βενεράτο ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Νεκτάριος (1660 -1669), ο Γεράσιμος Λετίτζης Μητροπολίτης Κρήτης (1725 – 1755), ο Νεόφυτος Οικονόμος (1787 -1833) Γενικός Γραμματέας Καγκελαρίας και έπαρχος της προσωρινής πολιτείας της Κρήτης κατά την επανάσταση του 1821 καθώς και άλλοι από την ευρύτερη περιοχή του Χάνδακα όπως οι Οικουμενικοί Πατριάρχες Κύριλλος Λούκαρης, και Μελέτιος Πηγάς, ο Επίσκοπος Εμμανουήλ Μαργούνιος κλπ

Οι Τούρκοι κατακτητές ήσαν τελείως αρνητικοί σε κάθε προσπάθεια για πνευματική πρόοδο του πληθυσμού και ειδικά του Χριστιανικού.

Έτσι επικρατούσε μεγάλη αγραμματοσύνη και βαθύ πνευματικό σκοτάδι απλωνόταν σ' ολόκληρο το νησί. Οι ελάχιστοι που ήξεραν λίγη γραφή και ανάγνωση μάθαιναν τα λίγα "κολλυβογράμματα" όπως τα έλεγαν, στα μοναστήρια και στις εκκλησίες. Η ανάγνωση περιοριζόταν στα εκκλησιαστικά βιβλία ελλείψει αναγνωστικών αλλά και γιατί βασικός σκοπός της μάθησης ήταν η προετοιμασία ιερέων και ψαλτών. Το γεγονός της λειτουργίας σχολείων στα Μοναστήρια φαίνεται ότι δημιούργησε το θρύλο του Κρυφού Σχολειού.
Τα λίγα σχολεία που λειτουργούσαν στην Κρήτη το 1821 θεωρήθηκαν "κέντρα αποστασίας και πολέμου" από τους Τούρκους κατακτητές, έκλεισαν και οι δάσκαλοι καταδιώχτηκαν.

Ο πόθος όμως για λευτεριά και εκπαίδευση έμενε άσβεστος. Αρκετοί από τους γονείς που ποθούσαν να μάθουν τα παιδιά τους γράμματα κατέφευγαν στους γραμματοδιδάσκαλους που κι αυτοί διέθεταν στοιχειώδεις μόνο γνώσεις της Ελληνικής γλώσσας. Επιτελούσαν όμως έργο Ιεραποστολικό - Εθνικό και η αμοιβή των περισσοτέρων δεν ήταν μεγαλύτερη από 100 γρόσια το μήνα - περίπου ένα σακί αλεύρι ή είδη τροφίμων. Στα περισσότερα χωριά η αμοιβή του δασκάλου ήταν "μια οκά μέλανος άρτου" και ονομαζόταν Δευτεριάτικα.
Κατά την περίοδο της Αιγυπτιοκρατίας (1830-1840) η διοίκηση της Κρήτης επέτρεψε και βοήθησε "όσον ήτο αναγκαίον εις τη σύστασιν αλληλοδιδακτικών σχολείων της γραικικής γλώσσης". Ο Μωχάμετ Αλή κατά την πρώτη του επίσκεψη στην Κρήτη (1833) παρακίνησε τα τοπικά συμβούλια να ιδρύσουν σχολεία, δηλώνοντας ότι "είναι δίκαιον η κυβέρνησις να σώση τον λαόν της νήσου από την αμάθειαν και την απώλειαν και ότι να διαφωτίσει αυτόν με την γνώσιν και την μόρφωσιν (1)

ΥΣΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ

Το 1860 κάτω από την πίεση των Ευρωπαϊκών Κρατών, ο σουλτάνος εξέδωσε το Χάτι Χουμαγιούν (ευεργετικό νόμο), με τον οποίο παραχωρούνταν στους χριστιανούς προνόμια, σχετικά με την ελευθερία λατρείας, με την αυτοδιοίκηση των σχολείων και των φιλανθρωπικών τους ιδρυμάτων κλπ. Την ευθύνη για την εφαρμογή των παραπάνω τον είχαν οι Δημογεροντίες. (2) Πρόεδρος της Δημογεροντίας κάθε χωριού και πόλης ήταν κληρικός. Τα έγγραφα της Δημογεροντίας Ηρακλείου που αναφέρονται στο Βενεράτο αφορούν κυρίως θέματα εκπαίδευσης (λειτουργία σχολείου, διορισμό διδασκάλων κλπ)

Λειτουργία του Δημοτικού Σχολείου το 1870 στον Αη Γιώργη

Έτσι στις 10 Φεβρουαρίου 1870 μετά από έγγραφο της Δημογεροντίας Ηρακλείου ,τα πέντε χωριά της περιοχής, Βενεράτο, Σίβα, Κεράσια, Αυγενική και Δαφνές, αποφασίζουν να γίνει ένα σχολείο με έδρα το Βενεράτο. Μια μέρα αργότερα αποσύρονται οι Δαφνές και η Σίβα. Το σχολείο όμως εγκρίνεται και λειτουργεί προσωρινά στο σπίτι του Γεωργίου Παπαδάκη, ενώ περιμένουν να δοθούν τα κελιά του Αγ. Γεωργίου και να γίνει εκεί το σχολείο. Αρχικά χρέη δασκάλου ανέλαβε το 1870 με πρωτοβουλία των Δημογερόντων του χωριού ο Ηρακλής Παπαδάκης λόγω όμως των περιορισμένων γνώσεων του, τελικά διορίστηκε τον Μάρτη του ίδιου χρόνου δάσκαλος ο Μιχαήλ Ανδρουλάκης. Ακολούθησαν το 1874 ο Εμμανουήλ Νιωτάκης (διευθυντής) και οι Μ. Πατερόπουλος και Κων/νος Δρακάκης δάσκαλοι. Ο τελευταίος μάλιστα σε επιστολή προς τον πρόεδρο της Σχολικής Εφορίας των σχολείων του Ηρακλείου αναφέρει επεισόδιο το οποίο είχε γίνει μεταξύ αυτού και τον πατέρα ενός μαθητή. Συγκεκριμένα αναφέρει :

Προς
Την Α. Πανοσιολογιότητα του Προεδρεύοντα της Σ.Εφορίας των σχολείων
του Ηρακλείου Κ.Κύριον Αμβρόσιον και τα λοιπά μέλη Αυτής
 Πανοσιολογιότατε

και έντιμοι Κύριοι


Την παρελθούσα Τετάρτην 25 λήγοντος περί την 9ην ώρα ΜΜ ευρισκόμενος εν τη σχολή εν η διατελώ ως δημοδιδάσκαλος ήλθεν οίκοθεν μαθητής μου τις ονόματι Γ. Ντερμιτζάκης τον οποίον ο θυρωρός ωδήγησεν εις εμέ, ερωτήσας δε αυτόν περί της αργοπορίας του μοι απεκρίθη ότι έμενεν εις το σιδηρουργείον του πατρός του, εξ ου έφερε μαζί του ουκ ολίγας μούζας και ακαθαρσίας,δια ταύτα και τον εξέπληξα και τον εκτύπησα τρις εις την ράχην , τόσον ελαφρά με λεπτοτάτην βίτσα, ώστε δεν πιστεύω να ησθάνθη τον
παραμικρότερον πόνον και συγχρόνως τον έστειλα εις την
 θέσην του να μένη γονυκλινής επί 10 λεπτά της ώρας΄
καθ’ον καιρόν δ’ εγένετο τούτο επεκράτησε μεταξύ των
μαθητών βαθεία σιωπή, και ως εκ τούτου ηδυνήθη ο
πατήρ εκείνου του μαθητού τον οποίον συνώδευσε φαίνεται
μέχρι της έξω θύρας, ν’ ακούση την εξέτασιν και την τιμωρίαν
 την οποίαν επέβαλλον τω υιώ του, παραμονεύων, όπισθεν
των βορείων παραθύρων΄ επιστρέψας δ’ εκείθεν εμβαίνει
εξηγριωμένος εις την σχολήν και ως φονεύς κατ’ εμού,
αφού πρώτον απέστειλε τον υιόν του, από την θέσιν του
και του σχολείου, προυχώρησεν ενδότερον και ήρχισεν
υβρίζων με ως εξής: ( Πως μωρέ το λαλείς έτσι το παιδί μου μασκαρά: ήλθον μωρέ και άλλοι εδώ κ’ έκαμον τους δασκάλους μα επήραν το σιχτίρ πιλαφί όπου θα πάρεις κ’ εσύ, μήπως είσαι συ
μωρέ μου καθαρώτερος: παλιωβρόμε! Ως εδώ εις τον λαιμόν
μωρέ μου έχεις φέρει την ψυχήν μου (πλησιάζων μοι συγχρόνως)
 τώρα μωρέ μπερμπάντη σου πρέπει να σε πιάσω κ’εγώ καθώς
 συ το παιδί μου παλιαρχανιώτη ! ρουφιάνε ! κερατά !
να σε πάρη ο δαίμονας και σένα κι όπου σ’ εσπερμάζενεν εδώ !!! )
Εάν δε καγώ την παραμικράν αντιλογίαν, ήθελον τω δώσει
δια τας τοιάυτας βαναυσοτάτας ύβρεις, βεβαίως έπρεπεν, όχι μόνον
να κτυπηθώ, αλλά να φονευθώ υπ’ αυτού.
Μάρτυρας δε τούτων πάντων έχω άπαντας τους μαθητάς μου
και τον κ. Μ. Πατερόπουλον διδάσκαλον εν τω Νηπιακώ Τμήματι,
 όπως επρόφθασε το τέλος των ύβρεων.
Όθεν θερμοπαρακαλώ την Σ. Εφορίαν όπως ικανοποιήσει και
εμέ αυτόν και επί τω προσώπω μου προσβληθείσαν τιμήν της σχολής
δια να μη συμβήκαι εις έτερον το τοιούτον έκτακτον και συγχρόνως
παραπέμψει εις το αρμοδιώτερον Σ. Δικαστήριον όπως ούτος λάβει
την απαιτούμενην ποινήν.

Εν Ηρακλείω τη 27 Σεπτεμβρίου 1874
 Διατελώ μετά βαθυτάτου σεβασμού
ο ευπειθέστατος
ο Διευθυντής
Εμμ. Νιωτάκης
ο Διδάσκαλος
Κωνσταντίνος Δρακάκης

Ο δάσκαλος του χωριού Θεμιστοκλής Παντελάκης σε επιστολή του το 1875 προς την Δημογεροντία Ηρακλείου αναφέρει «την αθλίαν κατάστασιν εις ην το Σχολείον του Βενεράτου διάγει»….Εξακολουθεί να είναι εντός της εκκλησίας, πίνακες αναγνώσεως ελλείπουν, γεωγραφικοί πίνακες και μαυροπίνακες δεν υπάρχουν, αλλά ούτε και έφοροι και όσον αφορά την πληρωμή των 50 γροσίων (αμοιβή του δασκάλου) ουδόλως παραδέχονται αλλά εν πλήρη αδιαφορία και οκνηρία διατελούν. Το1880 Διοριζεται δάσκαλος στο χωριό ο Ιωάννης Ξενάκης μετά από αίτημα των δημογερόντων του χωριού. (3)

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ
Επίσημη έναρξη λειτουργίας του Δημοτικού Σχολείου το 1898

Η αντιμετώπιση του τεράστιου προβλήματος του αναλφαβητισμού αποτελεί μία από τις άμεσες προτεραιότητες της Κρητικής Πολιτείας. Με το Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας θεσπίζεται για πρώτη φορά στο νησί η υποχρεωτική στοιχειώδης εκπαίδευση και για τα δύο φύλα, που συνοδεύεται από την ίδρυση δεκάδων νέων σχολείων.
Το 1898 με διάταγμα της Ύπατης Αρμοστείας της Κρήτης εγκρίνεται ίδρυση σχολείου. Στεγάζεται σε σπίτι που ανήκει στην κοινότητα. Είναι μεικτό μονοτάξιο.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (1913) ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ
Το 1916 διαιρείται σε Παρθεναγωγείο και Αρρεναγωγείο μέχρι το 1926 που συγχωνεύονται και γίνεται διτάξιο μεικτό.
Το κτίσιμο του σημερινού σχολείου το 1924
Το 1924 οι χωριανοί αποφασίζουν να κτίσουν σχολείο. Ζητούν την βοήθεια του μητροπολίτη Κρήτης Τίτου Ζωγραφίδη .Ο Μητροπολίτης δίνει το δυτικό μέρος λιόφυτου που βρίσκεται βορειοδυτικά του χωριού(στο παλιό γήπεδο) για να μεταφερθεί εκεί το νεκροταφείο και στην θέση του να κτιστεί το καινούργιο σχολείο. Ξεκινά αμέσως η διαδικασία μεταφοράς του νεκροταφείου και το κτίσιμο διθέσιου σχολείου. Οι δαπάνες καλύπτονται :
α) από την εκκλησία με την πώληση δυο μοναστηριακών οικοπέδων στον Αι Γιάννη κι ενός αγρού στη θέση Μπαεράμ Εφέντη ,
β) από την κοινότητα με την πώληση του παλιού διδακτηρίου στον Θεόφιλο Χελιδόνη ,
γ) από κρατική επιχορήγηση 20.000 δρχ. και 
δ) από προσφορές των κατοίκων.
Στο κτίσιμο επιστατεί ο τότε δάσκαλος Φιοράκης απ το Αβδού. Μέσα σ ένα χρόνο το σχολείο γεμίζει με τα παιδιά του Βενεράτου, του Πύργου, του Σιναπιού και τα τασιμάρικα της Παλιανής. Ο χώρος του παλιού νεκροταφείου ζωντανεύει με τις φωνές κ τα όνειρα των παιδιών. Το 1940 οι γερμανοί επιτάσσουν το σχολείο και  το κάνουν μαγειρεία.. Τα μαθήματα συνεχίζουν να γίνονται στα κελιά της εκκλησίας, στην πλάτσα, μέχρι που τελείωσε ο πόλεμος. Το 1956 κτίζεται η εξωτερική αίθουσα, το σχολείο γίνεται 3θεσιο,ενω το 1993 κτίζονται δυο λυόμενες αίθουσες. Σήμερα το Δημοτικό Σχολείο Βενεράτου είναι εξαθέσιο.


                                                           ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

Σχολικό έτος1926 Δάσκαλος ο κ.Γιάννης Μανουσάκης από Αβδού

Σχολικό έτος1937 - 38  Δάσκαλοι ο κ.Σταύρος Πινακουλάκης & η κα Κατίνα Χελιδόνη

                                1948 Εκδρομή Δημοτικού Σχολείου Βενεράτου στην Κνωσσό

                       Σχολικο έτος 1955 -56 με δάσκαλα την κα Δήμητρα Αγογλωσάκη

                              Σχολικο έτος 1956 -57 με δάσκαλο τον κ.Γιάννη Κριτσωτάκη

                 Σχολικο έτος 1957 -58 (Τάξεις Α΄& Β΄)με δάσκαλο τον κ. Γιάννη Κριτσωτάκη

Σχολικο έτος 1962 -63 με δάσκαλα την κ.Όλγα Δρετάκη

Σχολικο έτος 1967 -68 με δάσκαλα την δεσποινίς Στέλλα Λογιάδου

Σχολικο έτος 1967 -68 με δάσκαλο τον κ. Γιάννη Κριτσωτάκη

Σχολικο έτος 1972 -73 ( Τάξεις Α΄&Β΄)με δάσκαλα την κα Κατίνα Οικονομάκη

Σχολικο έτος 1972 -73 ( Τάξεις Γ΄& Δ΄)με δάσκαλα την κα Ευαγγελία Παπαδογιαννάκη

Σχολικο έτος 1972 -73 ( Τάξεις E΄&ΣΤ΄) με δάσκαλο τον κ. Γιάννη Ψαρουδάκη

1975 Εκδρομή Δημοτικού Σχολείου Βενεράτου

Σχολικο έτος 1974 -75 ( Τάξεις E΄& ΣΤ΄) με δάσκαλο τον κ.Παύλο Χαρκούτση

Σχολικο έτος 1980 -81  με δάσκαλους τους κ.κ Νικόλαο Γιαουζάκη - Παύλο Χαρκούτση

Σχολικο έτος 1991-92 ( Τάξεις Γ΄) με δάσκαλο τον π. Αγησίλαο Ζευγαδάκη

ΑΠΟΥΣΙΟΛΟΓΙΟ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 1896

Πηγές
(1).Μ. Μακράκης περιοδικό της Ν.Α. Λασιθίου "Αντιπαραθέσεις". Η εκπαίδευση στο Λασίθι από την ύστερη τουρκοκρατία (19ος αι.) μέχρι και την Κρητική Πολιτεία (αρχές του 20ου αιώνα)
(2) Παναγιώτου 2001: 19.
(3) I. Γρατσέας Δήμος Παλιανής  Ηράκλειο 2002
(4) Ημερολόγιο Πολιτιστικού Συλλόγου Βενεράτου 2005
Για τις πληροφορίες και τη βοήθεια τους ευχαριστώ τους Χρήστο και Στέλιο Ξενάκη.